Đề bài: Thuyết minh về tác giả Nam Cao
Tác giả Nam Cao không còn lạ lẫm gì với những em học viên trải qua tác phẩm Lão Hạc trong chương trình Ngữ văn lớp 8. Thêm một lần nữa Nam Cao lại Open như ngôi sao 5 cánh sáng trên khung trời văn học Nước Ta với Chí Phèo trong chương trình Ngữ Văn 11. Vậy những bạn cùng Đọc tài liệu tìm hiểu và khám phá thêm nhiều những thông tin, góp sức của tác giả Nam Cao trải qua cách làm bài văn thuyết minh dưới đây nhé .
Dàn bàiThuyết minh về Nam Cao
A. Mở bài
Bạn đang đọc: Thuyết minh về tác giả Nam Cao
Nam Cao là nhà văn Nước Ta, người đại diện thay mặt tiêu biểu vượt trội của trào lưu văn học hiện thực phê phán trong thời kì tăng trưởng ở đầu cuối ( 1940 – 1945 ), là một trong những cây bút tiêu biểu vượt trội của văn xuôi Nước Ta thời kì kháng chiến chống Pháp .
B. Thân bài
I. Cuộc đời của Nam Cao
• Sau Cách mạng, với tư cách phóng viên báo chí – Nam Cao xuất hiện trong đoàn quân Nam tiến, rồi lên chiến khu Việt Bắc làm công tác làm việc văn nghệ. Cuối tháng 11 năm 1951, trên đường đi công tác làm việc vào vùng địch tạm chiếm, Nam Cao can đảm hi sinh tại làng Vũ Đại, huyện Gia Viễn, Tỉnh Ninh Bình, khi năng lực đang nở rộ ; gần đây ( 1998 ), mộ phần của ông đã được đưa về quê nhà .Là cây bút xuất sắc của dòng văn học hiện thực ( 1940 – 1945 ), là người đi tiên phong trong việc thiết kế xây dựng nền văn học mới, Nam Cao được Nhà nước truy tặng Trao Giải Hồ Chí Minh về văn học thẩm mỹ và nghệ thuật ( đợt 1,1996 ) .• Nhìn hình thức bề ngoài, Nam Cao có phần vụng về, ít nói, hờ hững nhưng nội tâm thì luôn luôn sôi sục, stress .• Nam Cao sống ân tình với người bần hàn, bị áp bức, khinh miệt. Ông cho rằng : không có tình thương thì không xứng danh được gọi là Người• Ông luôn luôn trăn trở, suy tư về bản thân và đời sống. Vì thế, từ những chuyện li ti, thường ngày, Nam Cao nêu được nhiều yếu tố xã hội lớn lao, nhiều bài học kinh nghiệm triết lý thâm thúy. Với mình thì khiêm nhường, với người thì trân trọng
II.Sự nghiệp thơ văn
1. Các đề tài và tác phẩm tiêu biểu vượt trộiTrước 1945, năng lực Nam Cao kết tinh trong gần 60 truyện ngắn, một truyện vừa ( Chuyện người hàng xóm ), và tiểu thuyết Sống mòn. Tác phẩm của ông hầu hết xoay quanh hai đề tài : người tri thức nghèo và nông dân nghèo nàn .
• Ở đề tài thứ nhất, ấn tượng hơn cả là:
– Những truyện không muốn viết (1942)
– Trăng sáng (1943)
– Đời thừa (1943)
– Quên điều độ (1943)
-Sống mòn (tiểu thuyết – 1944).
=> Nam Cao phê phán xã hội cũ giết chết tài năng, tàn phá tâm hồn nghệ sĩ. Ông cũng thể hiện thành công quá trình người trí thức tự đấu tranh, khắc phục mặt hạn chế, vươn lên giữ lối sống đẹp.
• Ở đề tài thứ hai, Nam Cao viết chừng hai mươi truyện ngắn phản ánh cuộc đời tăm tối, số phận bi thảm của người nông dân tiêu biểu là:
– Chí Phèo (1941)
– Trẻ con không được ăn thịt chó (1942).
– Lão Hạc (1943)
– Một bữa no (1943)
– Một đám cưới (1944)
=> Viết về nông dân, Nam Cao phán quyết đanh thép xã hội thực dân phong kiến đã huỷ hoại nhân hình, sói mòn nhân tính của những con người lương thiện .Sau cách mạng tháng 8. Tác phẩm “ Đôi mắt “ của tác giả đã biểu lộ một cái nhìn, một quan điểm, một sự đổi khác so với thời cuộc, có đi nhiều tìm hiểu và khám phá nhiều và quan sát nhiều mới có sự đổi khác cách nhìn cách nghĩ .2. Quan điểm sáng tác• Thời gian đầu lúc mới cầm bút, ông chịu ảnh hưởng tác động của văn học lãng mạn đương thời. Dần dần nhận ra thứ văn chương đó lạ lẫm với đời sống lầm than của người lao động, ông đã đoạn tuyệt với nó và tìm đến con đường thẩm mỹ và nghệ thuật hiện thực chủ nghĩa. Nam Cao nhận thức nghệ thuật và thẩm mỹ phải gắn bó với đời sống, nhìn thẳng vào thực sự ” tàn khốc “, phải nói lên nỗi khốn khổ, cùng quẫn của nhân dân và vì họ mà lên tiếng .• Văn chương không cần đến sự khéo tay, làm theo một cái khuôn mẫu. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và phát minh sáng tạo ra cái gì chưa có “. Ông yên cầu nhà văn phải có lương tâm, có nhân cách xứng với nghề ; vàcho rằng sự cẩu thả trong văn chương chẳng những là vô lương mà còn là đê tiện .• Sau 1945, tham gia kháng chiến chống Pháp, chuẩn bị sẵn sàng quyết tử thứ nghệ thuật và thẩm mỹ cao siêu với ý nghĩ : quyền lợi dân tộc bản địa là trên hết. Ông vui tươi nhận ra “ góp sức vào việc làm không nghệ thuật và thẩm mỹ lúc này chính là để sửa soạn cho tôi một thẩm mỹ và nghệ thuật cao hơn ” .3. Phong cách nghệ thuật và thẩm mỹ• Đề cao con người tư tưởng, đặc biệt quan trọng chú ý quan tâm tới hoạt động giải trí bên trong của con người, coi đó là nguyên do của những hoạt động giải trí bên ngoài• Tâm lý nhân vật trở thành TT của sự chú ý quan tâm, là đối tượng người tiêu dùng trực tiếp của ngòi bút Nam Cao• Thường viết về những cái tầm thường quen thuộc trong đời sống hàng ngày• Giọng điệu riêng, buồn thương, chua chát. Ông có phong thái nghệ thuật và thẩm mỹ triết lí trữ tình sắc lạnh .
Tổng kết
• Trên đường đi công tác, ông bị quân Pháp phục kích và bắn chết vào ngày 28/11 năm 1951 (30 tháng Mười âm lịch), tại Hoàng Đan (Ninh Bình).
• Hi sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc khi mới 37 tuổi, Nam Cao chưa biết ông được tôn vinh là nhà văn lớn. Hơn nửa thế kỉ đã qua đi, tác phẩm của Nam Cao càng khẳng định giá trị hiện thực sâu sắc, tư tưởng nhân đạo cao cả và vẻ đẹp nghệ thuật điêu luyện, độc đáo.
C. Kết bài
Ông là 1 nhà văn đã đem vào tâm lý của mỗi con người 1 cái nhìn thương cảm cho số phận bi thảm, đau đớn và chua xót thay cho nhưng người nông dân nghèo khó trước số phận gian ác thời phong kiến .
Văn mẫuThuyết minh về tác giả Nam Cao
Bài mẫu 1
Bài văn ngắn thuyết mình về nhà văn Nam Cao
Nam Cao ( 1917 – 1951 ) là một trong những nhà văn Nước Ta tiêu biểu vượt trội nhất thế kỷ 20. Nhiều truyện ngắn của ông được xem như là khuôn thước cho thể loại này. Đặc biệt 1 số ít nhân vật của Nam Cao trở thành những hình tượng nổi bật, được sử dụng trong ngôn từ hàng ngày .Quê ông tại làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lý Nhân – nay là xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Ông đã ghép hai chữ của tên tổng và huyện làm bút danh : Nam Cao .Nam Cao từng làm nhiều nghề, chật vật kiếm sống và đến với văn chương tiên phong vì mục tiêu mưu sinh. Năm 18 tuổi vào TP HCM, ông nhận làm thư ký cho một hiệu may, khởi đầu viết những truyện ngắn Cảnh sau cuối, Hai cái xác. Ông gửi in trên Tiểu thuyết thứ bảy, trên báo Ích Hữu những truyện ngắn Nghèo, Đui mù, Những cánh hoa tàn, Một bà hào hiệp với bút danh Thúy Rư. Có thể nói, những sáng tác “ tìm đường ” của Nam Cao thời kỳ đầu còn chịu ảnh hưởng tác động của trào lưu văn học lãng mạn đương thời .Sáng tác của Ông đã vượt qua được những thử thách khắc nghiệt của thời hạn, càng thử thách lại càng ngời sáng. Thời gian càng lùi xa, tác phẩm của Nam Cao càng thể hiện ý nghĩa hiện thực thâm thúy, tư tưởng nhân đạo cao quý và vẻ đẹp thẩm mỹ và nghệ thuật điêu luyện, độc lạ. Ông có nhiều góp phần quan trọng so với thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết Nước Ta ở nửa đầu thế kỷ 20 .Giá trị con người được tôn vinh trong truyện của Nam Cao, nhất là trong truyện ngắn nổi danh Chí Phèo mà trước đây ít người được biết .Truyện ngắn của Nam Cao có nghệ thuật và thẩm mỹ trong cấu trúc và ngôn từ. Nhiều truyện của ông mang tính cách tâm ý đến giờ đây vẫn còn là những khuôn thước tốt cho người muốn bước vào lãnh vực truyện ngắn. Với Nam Cao, ta hoàn toàn có thể nói như với Edgar Poe, truyện ngắn đã thành hình và có quy luật riêng của nó .Có những nhà văn mà tác phẩm càng đi vào thời hạn càng có giá trị Nam Cao ở vào trường hợp đó. Truyện của ông là những bộ nhớ ghi lại một cách sôi động những hoạt động và sinh hoạt đặc biệt quan trọng của nông thôn Nước Ta cách đây nửa thế kỷ. Ta yêu dấu dân tộc bản địa ta. Ta tha thiết với những gì mà dân tộc bản địa ta đã trải qua tất yếu ta tha thiết và mến yêu những nét chấm phá trong truyện của Nam Cao. Ở đây có không thiếu hết, từ anh mõ nghèo nàn nhưng ai cũng sợ, đến những chức dịch luôn luôn ậm ọc nhưng chỉ biết có những miếng đỉnh chung tại chốn đình chung, từ một anh tha phương cầu thực vào sống nhờ trong làng đến một người lính tập có dịp ra khỏi lũy tre làng nên đã mở mắt với đời … đủ cảĐầu năm 1996, một chương trình mang tên “ Tìm lại Nam Cao ” được Thương Hội Câu lạc bộ UNESSCO Nước Ta tổ chức triển khai với quy mô chưa từng có gồm 35 đơn vị chức năng tham gia như Bộ Lao động Thương binh – Xã hội, Hội Nhà văn Nước Ta, Báo Nhân dân … Điều đặc biệt quan trọng là trong đó có sự góp mặt của 7 nhà ngoại cảm mà Liên hiệp khoa học công nghệ tiên tiến tin học ứng dụng ( UIA ) đã đứng ra mời họ tham gia chương trình “ Tìm lại Nam Cao ”. Kết quả sau gần nửa thế kỷ nằm hiu quạnh trong nấm mồ vô danh, ở đầu cuối Nam Cao đã về yên nghỉ vĩnh hằng nơi quê nhà ( xã Hoà Hậu, Lý Nhân, Hà Nam ) .Bài mẫu 2
Thuyết minh về nhà văn Nam Cao
Nhà văn Nam Cao sinh năm 1915, tên khai sinh là Trần Hữu Tri, quê ở làng Đại Hoàng ( nay thuộc xã Hoà Hậu, huyện Lí Nhân, tỉnh Hà Nam ) .Khi còn nhỏ, Nam Cao ở làng và thành phố Tỉnh Nam Định. Từ 1936, khởi đầu viết văn in trên những báo : Tiểu thuyết thử bảy, ích hữu … Năm 1938, dạy học tư ở TP. Hà Nội và biết báo. Năm 1941, ông dạy học tư ở Tỉnh Thái Bình. Năm 1942, ông trở về quê, liên tục viết văn. Năm 1943, Nam Cao gia nhập Hội Văn hoá cứu quốc. Cách mạng Tháng Tám 1945, ông tham gia cướp chính quyền sở tại ở phủ Lí Nhân và được cử làm quản trị xã. Năm 1946, ông ra TP. Hà Nội, hoạt động giải trí trong Hội Văn hoá cứu quốc và là thư kí toà soạn tạp chí Tiên phong của Hội. Cùng năm đó, ông tham gia đoàn quân Nam tiến với tư cách phóng viên báo chí, hoạt động giải trí ở Nam Bộ. Sau đó lại trở về nhận công tác làm việc ở Ti Văn hoá Nam Hà. Mùa thu 1947, Nam Cao lên Việt Bắc, làm phóng viên báo chí báo Cứu quốc và là thư kí toà soạn báo Cứu quốc Việt Bắc. Nãm 1950, ông nhận công tác làm việc ở tạp chí Văn nghệ ( thuộc Hội Văn nghệ Nước Ta ) và là Uỷ viên Tiểu ban Văn nghệ Trung ương. Năm 1951, ông tham gia đoàn công tác làm việc thuế nông nghiệp ở khu III, bị địch phục kích và hi sinh .Những sáng tác của Nam Cao trước cách mạng tập trung chuyên sâu vào hai đề tài chính : Cuộc sống của những người tiểu tư sản tri thức nghèo và đời sống của người nông dân. Dù viết về đề tài nào thì diều mà Nam Cao chăm sóc thứ nhất là thực trạng người lao động bị tha hóa biến chất vì bát cơm manh áo .Ở đề tài tiểu tư sản tri thức nghèo, đáng chú ý quan tâm nhất là những tác phẩm ” Trăng sáng “, ” Đời thừa “, ” Mua nhà “, ” Truyện tình “, ” Quên điều độ ”, ” Nước mắt “, ” Những truyện không muốn viết “, … đặc biệt quan trọng là tiểu thuyết ” Sống mòn ” ( 1944 ). Trong những tác phẩm này, Nam Cao đã miêu tả rất là chân thực và cảm động thực trạng nghèo khó, sống dở, chết dở của người tri thức nghèo. Qua đó, tác giả còn đặc biệt quan trọng đi sâu vào những tấn thảm kịch tâm hồn của họ. Đó là tấn thảm kịch dai dẳng, thầm lặng mà đau đớn của những tri thức có ý thức thâm thúy về giá trị sự sống và nhân phẩm, có tham vọng lớn về một sự nghiệp niềm tin cao quý, nhưng lại bị gánh nặng cơm áo, và đời sống tàn khốc đầy rẫy bất công vô lý đầy vào cảnh ” chết mòn ” về ý thức và sống cuộc ” Đời thừa “. Phê phán cái xã hội phi nhân đạo đã bóp nghẹt sự sống và tàn phá tâm hồn con người, Nam Cao đồng thời cũng bộc lộ niềm khao khát tới một đời sống xinh xắn xứng danh với con người .Về đề tài người nông dân : là nhà văn sinh ra và lớn lên nơi chốn bùn lầy nước đọng, Nam Cao hiểu biết khá thâm thúy đời sống của nhừng con người thấp cổ bé họng này. Ông đã để lại chừng hai chục truyện ngắn có giá trị về tài nông dân, đáng chú ý quan tâm là ” Lão Hạc ”, ” Chí phèo ”, ” Trẻ con không được ăn thị chó “, ” Mua danh “, ” Tư cách mõ “, ” Một bữa no “, ” Một đám cưới “, ” Dì Hảo “, ” Điếu văn ”, “ Lang Rận ”, “ Nửa đêm “, … Qua những tác phẩm trên, Nam Cao không chỉ miêu tả một cách thấm thìa và cảm động những số phận tăm tối, hẩm hiu, bị ức hiếp, bị tha hoá, lăng nhục mà còn phát hiện và chứng minh và khẳng định phẩm chất lương thiện đẹp tươi của họ ẩn giấu đằng sau những tâm hồn tưởng như tăm tối và cằn cỗi đó. Chiều sâu mới mẻ và lạ mắt của ngòi bút hiện thực và nhân đạo của Nam Cao chính là ở đấy .Cũng như những nhà văn tiểu tư sản khác chưa nắm được chân lý cách mạng, Nam Cao đã không thấy được năng lực đổi đời của người nông dân và triển vọng của xã hội. Song trong truyện ngắn ” Điếu văn ” ( 1944 ), Nam Cao đã viết những dòng dự báo đầy hào hứng ” Cuộc đời không hề cứ mù mịt mãi thế này đâu. Tương lai phải sáng sủa hơn. Một rạng đông đã báo rồi ! “. Đó là lời nghênh đón chân thành tha thiết tia sáng rạng đông đang báo hiệu ở chân trời lúc bấy giờ .Sau cách mạng tháng Tám : Nam Cao là một trong số ít nhà văn đã đến với cách mạng ngay từ đầu. Năm 1948, Ông được kết nạp vào Đảng, ông tham gia Hội văn hoá cứu quốc, tích cực hoạt động giải trí cách mạng, kháng chiến, làm Thư ký Tạp chí ” Tiền Phong “. Năm 1947 làm thư ký toà soạn báo ” Cứu quốc Việt Bắc “. Năm 1950 nhận công tác làm việc ở tạp chí ” Văn nghệ ” .Nam Cao được xem là một trong những cây bút tiêu biểu vượt trội nhất trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp. Thời kỳ này, ông viết được nhiều tác phẩm có giá trị như : Nhật ký ” Ở rừng ” ( 1948 ) ” Chuyện biên giới ” ( 1950 ), đặc biệt quan trọng là truyện ngắn ” Đôi mắt ” ( 1948 ) sinh ra giữa lúc giới văn nghệ đang khó khăn vất vả ” nhận đường ” là một thành công xuất sắc xuất sắc của văn nghệ kháng chiến lúc đó. Thông qua việc phê phán một nghệ sĩ có ” đôi mắt ” rơi lệch trong việc nhìn người, nhìn đời, có lối sống trưởng giả, kênh kiệu, nhởn nhơ, lạc lõng giữa cuộc kháng chiến sôi sục của toàn dân tộc bản địa và khẳng định chắc chắn một người nghệ sĩ mới dứt khoát từ bỏ con người cũ, lối sông cũ, và quyết tâm ” cách mạng hoá tư tưởng, quần chúng hoá sinh hoạt “, trỏ thành người chiến sỹ trên mặt trận văn hoá, ” Đôi mắt ” xứng danh là một tuyên ngôn nghệ thuật và thẩm mỹ của những tầng lớp văn nghệ tiểu tư sản đi theo kháng chiến .Nam Cao có biệt tài trong việc miêu tả nghiên cứu và phân tích tâm ý con người. Ngôn ngữ của Nam Cao sôi động uyển chuyển, tinh xảo rất gần với lời ăn, lời nói của quần chúng .Ghi nhận những góp phần của Nam Cao dối với nền văn học nước nhà, Nhà nước đã tặng thưởng ông phần thưởng Hồ Chí Minh về văn học – nghệ 1 thuật ( đợt I – năm 1996 ). Nam Cao xứng danh là lá cờ đầu của truyện ngắn Nước Ta đầu thế kỉ XX .Bài mẫu 3
Thuyết minh về tác giả Nam Cao
Nam Cao (1915-1951) là một nhà văn hiện thực lớn, một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn tiêu biểu nhất thế kỷ 20 của Việt Nam. Ông có nhiều đóng góp quan trọng đối với việc hoàn thiện phong cách truyện ngắn và tiểu thuyết Việt Nam ở nửa đầu thế kỷ 20.
Thời niên thiếu
Nam Cao tên thật là Trần Hữu Tri [ Có nguồn ghi là Trần Hữu Trí ], sinh năm 1915, nhưng theo giấy khai sinh ghi thì là ngày 29 tháng 10 năm 1917. Quê ông tại làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lí Nhân ( nay là xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, Hà Nam ). Ông đã ghép hai chữ của tên tổng và huyện làm bút danh : Nam Cao .Ông xuất thân từ một gia đình Công giáo bậc trung. Thân phụ ông là ông Trần Hữu Huệ, làm nghề thợ mộc và thầy lang trong làng. Thân mẫu ông là bà Trần Thị Minh, vừa là nội trợ, làm vườn, làm ruộng và dệt vải .Thuở nhỏ, ông học sơ học ở trường làng. Đến cấp tiểu học và bậc trung học, mái ấm gia đình gửi ông xuống Tỉnh Nam Định học ở trường Cửa Bắc rồi trường Thành Chung. Nhưng vì sức khỏe thể chất yếu, chưa kịp thi Thành Chung, ông đã phải về nhà chữa bệnh, rồi cưới vợ năm 18 tuổi .
Đến với văn nghiệp
Nam Cao từng làm nhiều nghề, chật vật kiếm sống và đến với văn chương tiên phong vì mục tiêu mưu sinh. Năm 18 tuổi vào TP HCM, ông nhận làm thư ký cho một hiệu may, mở màn viết những truyện ngắn Cảnh ở đầu cuối, Hai cái xác. Ông gửi in trên Tiểu thuyết thứ bảy, trên báo Ích Hữu những truyện ngắn Nghèo, Đui mù, Những cánh hoa tàn, Một bà hào hiệp với bút danh Thúy Rư. Có thể nói, những sáng tác ” tìm đường ” của Nam Cao thời kỳ đầu còn chịu tác động ảnh hưởng của trào lưu văn học lãng mạn đương thời .Trở ra Bắc, sau khi tự học lại để thi lấy bằng Thành chung, Nam Cao dạy học ở Trường tư thục Công Thành, trên đường Thụy Khuê, TP.HN. Ông đưa in truyện ngắn Cái chết của con Mực trên báo TP.HN tân văn và in thơ cùng trên báo này với những bút danh Xuân Du, Nguyệt .Năm 1941, tập truyện đầu tay Đôi lứa xứng đôi, tên trong bản thảo là Cái lò gạch cũ, với bút danh Nam Cao do NXB Đời mới TP. Hà Nội ấn hành được đảm nhiệm như thể một hiện tượng kỳ lạ văn học thời đó. Sau này khi in lại, Nam Cao đã đổi tên là Chí Phèo .Phát xít Nhật xâm nhập Đông Dương, trường sở bị trưng dụng, ông rời TP.HN, về dạy học ở Trường tư thục Kỳ Giang, tỉnh Tỉnh Thái Bình, rồi về lại làng quê Đại Hoàng. Thời kỳ này, Nam Cao cho sinh ra nhiều tác phẩm. Ông in truyện dài nhiều kỳ Truyện người hàng xóm trên Trung Bắc Chủ nhật, viết xong tiểu thuyết Chết mòn, sau đổi là Sống mòn .
Tham gia hoạt động cách mạng
Tháng 4 1943, Nam Cao gia nhập Hội Văn hóa cứu quốc và là một trong số những thành viên đầu tiên của tổ chức này.
Năm 1945, Cách mạng tháng Tám thành công. Nam Cao tham gia cướp chính quyền ở phủ Lý Nhân, rồi ông được cử làm Chủ tịch xã của chính quyền mới ở địa phương [cần dẫn nguồn]. Ông cho in truyện ngắn Mò sâm banh trên tạp chí Tiên Phong.
Năm 1946, Nam Cao ra TP.HN hoạt động giải trí trong Hội Văn hóa Cứu quốc. Tiếp đó, ông vào miền Nam với tư cách phóng viên báo chí. Tại Nam Bộ, Nam Cao viết và gửi in truyện ngắn Nỗi truân chuyên của khách má hồng trên tạp chí Tiên Phong, in tập truyện ngắn Cười ở NXB Minh Đức, in lại tập truyện ngắn Chí Phèo. Ra Bắc, Nam Cao nhận công tác làm việc ở Ty Văn hóa Hà Nam, làm báo Giữ nước và Cờ thắng lợi của tỉnh này. Mùa thu năm 1947, Nam Cao lên Việt Bắc. Ông là thư ký tòa soạn báo Cứu quốc Việt Bắc, viết Nhật ký ở rừng. Tại chiến khu, năm 1948 Nam Cao gia nhập Đảng cộng sản Nước Ta .
Năm 1950 Nam Cao chuyển sang làm việc ở Hội Văn nghệ Việt Nam, làm việc trong toà soạn tạp chí Văn nghệ. Tháng 6, ông thuyết trình về vấn đề ruộng đất trong hội nghị học tập của văn nghệ sỹ, sau đó ông được cử làm Ủy viên tiểu ban văn nghệ của Trung ương Đảng. Trong năm đó, ông tham gia Chiến dịch Biên giới.
Tháng 5 năm 1951, Nam Cao và Nguyễn Huy Tưởng về dự Hội nghị văn nghệ Liên khu 3, sau đó hai nhà văn cùng vào công tác khu 4. Nam Cao trở ra tham gia đoàn công tác thuế nông nghiệp, vào vùng địch hậu khu 3. Ông có ý định kết hợp lấy thêm tài liệu cho cuốn tiểu thuyết sẽ hoàn thành.
Qua đời
Trên đường đi công tác, ông bị quân Pháp phục kích và bắn chết vào ngày 28 tháng 11 năm 1951 (30 tháng Mười âm lịch), tại Hoàng Đan (Ninh Bình) do bị đối phương phục kích.
Sau khi ông mất, mộ phần bị thất lạc. Mặc dù vậy, ảnh hưởng của ông đến văn học Việt Nam vẫn đáng kể. Năm 1956, tiểu thuyết Sống mòn của ông được xuất bản lần đầu.
Đầu năm 1996, một chương trình mang tên “Tìm lại Nam Cao” nhằm tìm lại mộ phần của ông được Hiệp hội Câu lạc bộ UNESSCO Việt Nam tổ chức với sự tham gia của 35 đơn vị tham gia như Bộ Lao động Thương binh – Xã hội, Hội Nhà văn Việt Nam, Báo Nhân dân… Với sự giúp đỡ của 7 nhà ngoại cảm mà Liên hiệp khoa học công nghệ tin học ứng dụng (UIA) mời dự, một ngôi mộ được cho là của Nam Cao đã được tìm thấy và quy tập về quê hương ông (xã Hòa Hậu, Lý Nhân, Hà Nam).
Cũng trong năm 1996, Nam Cao được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật ngay trogn đợt 1.
Một Nhà tưởng niệm Nam Cao cũng đã được thành lập từ ngày 30 tháng 11 năm 2004 tại Hà Nam, để tưởng niệm nhà văn.
Quan điểm nghệ thuật
Trong cuộc sống cầm bút, Nam Cao luôn tâm lý về yếu tố Sống và Viết, rất có ý thức về quan điểm nghệ thuật và thẩm mỹ của mình. Có thể nói, nhắc đến Nam Cao là nhắc đến chủ nghĩa hiện thực trong Văn học Nước Ta từ 1930 đến 1945, đấy mới thực sự tự giác rất đầy đủ về những nguyên tắc sáng tác của ông .Thời gian đầu lúc mới cầm bút, chịu tác động ảnh hưởng của văn học lãng mạn đương thời. Dần dần, Ông nhận ra thứ văn chương đó lạ lẫm với đời sống lầm than của người lao động ; chính vì thế, Ông đã đoạn tuyệt với nó và tìm đến con đường nghệ thuật và thẩm mỹ hiện thực chủ nghĩa. Tác phẩm Giăng sáng ( 1942 ) ; phê phán thứ văn chương thi vị hóa đời sống đen tối, bất công – Đó là thứ ” Ánh trăng lừa dối “. Nam Cao nhận thức nghệ thuật và thẩm mỹ phải gắn bó với đời sống, nhìn thẳng vào thực sự ” hung tàn “, phải nói lên nỗi khốn khổ, cùng quẫn của nhân dân và vì họ mà lên tiếngĐời thừa ( 1943 ) ; chứng minh và khẳng định phải vượt lên trên toàn bộ những bờ cõi và số lượng giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho cả loài người. Nó phải tiềm ẩn được một cái gì lớn lao, can đảm và mạnh mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi ; ca tụng tình yêu, bác ái, công minh. Và ” Văn chương không cần đến sự khéo tay, làm theo một cái khuôn mẫu. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và phát minh sáng tạo ra cái gì chưa có “. Ông yên cầu nhà văn phải có lương tâm, có nhân cách xứng với nghề ; và cho rằng sự cẩu thả trong văn chương chẳng những là vô lương mà còn là đê tiện .
Sau 1945, tham gia kháng chiến chống Pháp, sẵn sàng hy sinh thứ nghệ thuật cao siêu với ý nghĩ: lợi ích dân tộc là trên hết. Nhật ký Ở rừng (1948) – là tác phẩm có giá trị của văn xuôi thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp, thể hiện quan niệm “sống đã rồi hãy viết” và “góp sức vào công việc không nghệ thuật lúc này là chính để sửa soạn cho tôi một nghệ thuật cao hơn”.
Các đề tài chính
Trước cách mạng tháng 8
Người Trí thức nghèo : Nam Cao miêu tả thâm thúy tấn thảm kịch niềm tin của người tri thức nghèo trong xã hội đương thời trước 1945, những ” giáo khổ trường tư “, những nhà văn nghèo, viên chức nhỏ – Đó là những tri thức có ý thức thâm thúy về giá trị sự sống và nhân phẩm, có hoài bão, tận tâm và năng lực, muốn kiến thiết xây dựng một sự nghiệp niềm tin cao quý ; nhưng lại bị gánh nặng áo cơm và thực trạng xã hội ngột ngạt làm cho ” chết mòn “, phải sống như ” một kẻ vô ích, một người thừa “. Phê phán thâm thúy xã hội ngột ngạt, phi nhân đạo bóp ngẹt sự sống, tàn phá tâm hồn con người, đồng thời nói lên khao khát một lẽ sống lớn, có ích, có ý nghĩa, xứng danh là đời sống con người .Người nông dân nghèo : Nhà văn dựng lên một bức tranh chân thực về nông thôn Nước Ta trước 1945 bần hàn, xơ xác trên con đường phá sản, nghèo khó, rất là thê thảm ; càng hiền lành, càng nhẫn nhục thì càng bị chà đạp, hắt hủi, bất công, lăng nhục tàn tệ ; người nông dân bị đẩy vào con đường tha hóa, lưu manh hóa. Nam Cao không hề hạ nhục người nông dân, trái lại, đã đi sâu vào nội tâm nhân vật để chứng minh và khẳng định nhân phẩm và thực chất lương thiện ngay cả khi bị vùi dập, cướp mất cà nhân hình, nhân tính của người nông dân ; Kết án đanh thép cái xã hội hung tàn đó trước 1945 .
Sau cách mạng tháng 8
“Đôi mắt”, tác giả thể hiện một cái nhìn, một quan điểm, một sự thay đổi đói với thời cuộc, có đi nhiều tìm hiểu nhiều va quan sát nhiều mới có sự thay đổi cách nhìn cách nghĩ[cần dẫn nguồn]
Sau cách mạng tháng 8 nhà văn tích cực tham gia vào kháng chiến có sự thay đổi trong quan niệm nghệ thuật và nhìn nhận hướng đi mới cho nhân vật[cần dẫn nguồn]
những tác phẩm văn chương của Nam Cao đã trở thành những tuyên ngôn nghệ thuật cho giới nghệ sĩ đương thời [cần dẫn nguồn]
“Trăng sáng” là một tuyên ngôn nghệ thuật của Nam Cao ” Chao ôi! Chao ôi! Nghệ thuật không cần là ánh trăng lừa dối,nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật có thế chỉ là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than.
Phong cách nghệ thuật
Đề cao con người tư tưởng, đặc biệt chú ý tới hoạt động bên trong của con người, coi đó là nguyên nhân của những hoạt động bên ngoài – Đây là phong cách rất độc đáo của Nam Cao. Quan tâm tới đời sống tinh thần của con người, luôn hứng thú khám phá “con người trong con người”.
Tâm lý nhân vật trở thành trung tâm của sự chú ý, là đối tượng trực tiếp của ngòi bút Nam Cao.
Thường viết về những cái nhỏ nhặt, xoàng xĩnh. Từ cái sự tầm thường quen thuộc trong đời sống hàng ngày của “Những truyện không muốn viết”, tác phẩm của Nam Cao làm nổi bật vấn đề xã hội có ý nghĩa to lớn triết lý sâu sắc về con người, cuộc sống và nghệ thuật.
Giọng điệu riêng, buồn thương, chua chát.Ông có phong cách nghệ thuật triết lí trữ tình sắc lạnh. Có nhà nghiên cứu đã ví ông với nhà văn Lỗ Tấn của Trung Quốc với phong cách Téc-mốt (Phiên âm tiếng việt có nghĩa là cái phích nước)
Và ý niệm thẩm mỹ và nghệ thuật của ông là ” Nghệ thuật vị nhân sinh ( thẩm mỹ và nghệ thuật phải viết về con người và hướng đến những điều tốt đẹp của con người ) ; ông phê phán ý niệm ” thẩm mỹ và nghệ thuật vị nghệ thuật và thẩm mỹ ” ông có nhiều góp phần quan trọng so với việc hoàn thành xong truyện ngắn và tiểu thuyết Nước Ta trên quy trình hiện đại hóa ở nửa đầu thế kỉ XX .Bài mẫu 4
Thuyết minh về nhà văn Nam Cao hay
Nam Cao ( 1915 – 1951 ) là một trong số những nhà văn lớn nhất của nền văn xuôi tân tiến Nước Ta. Sáng tác của ông đã vượt qua những thử thách khắc nghiệt của thời hạn, càng thử thách lại càng ngời sáng. Thời gian càng lùi xa, những tác phẩm của ông càng thể hiện ý nghĩa hiện thực thâm thúy, tư tưởng nhân đạo cao quý và vẻ đẹp thẩm mỹ và nghệ thuật điêu luyện, độc lạ .Nam Cao là nhà văn lớn nhất của trào lưu văn học hiện thực phê phán 1930 – 1945. Trong số những nhà văn hiện thực, ông là cây bút có ý thức thâm thúy nhất về quan điểm thẩm mỹ và nghệ thuật của mình. Ông phê phán khá tổng lực và triệt để đặc thù thoát ly, xấu đi của văn chương lãng mạn đương thời, coi đó là thứ “ ánh trăng lừa dối ”, đồng thời nhu yếu thẩm mỹ và nghệ thuật chân chính phải quay trở lại với đời sống, phải nhìn thẳng vào thực sự, nói lên được nỗi thống khổ của hàng triệu nhân dân lao động lầm than ( Giăng sáng ) .Xuất hiện trên văn đàn khi trào lưu hiện thực chủ nghĩa đã đạt được nhiều thành tựu xuất sắc, Nam Cao ý thức thâm thúy rằng : “ Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và phát minh sáng tạo những cái gì chưa có ” ( Đời thừa ). Và Nam Cao đã thực sự tìm được cho mình một hướng đi riêng trong việc tiếp cận và phản ánh hiện thực. Nếu như Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố – những nhà văn hiện thực xuất sắc thời kỳ Mặt trận dân chủ ( 1936 – 1939 ) đều tập trung chuyên sâu phản ánh trực tiếp những xích míc, xung đột xã hội thì sáng tác của Nam Cao – đại biểu xuất sắc ưu tú nhất của trào lưu hiện thực chặng đường sau cuối ( 1940 – 1945 ), trừ truyện ngắn Chí Phèo ( mà theo tôi là dư âm còn sót lại của thời kỳ 1936 – 1939 ) trực tiếp đề cập tới xung đột giai cấp, còn những tác phẩm khác đều tập trung chuyên sâu biểu lộ xung đột trong quốc tế nội tâm của nhân vật. Hoàn cảnh lịch sử dân tộc lúc bấy giờ không tạo điều kiện kèm theo cho Nam Cao đi thẳng vào những yếu tố cấp bách nhất của xã hội, không trực tiếp miêu tả những sự kiện có ý nghĩa xã hội lịch sử vẻ vang to lớn. Nhiều tác phẩm của ông được dệt lên bằng toàn những “ cái hàng ngày ” đa phần tương quan đến đời sống riêng tư của những nhân vật, những sự kiện vặt vãnh, nhỏ nhoi, tủn mủn mà nhà văn gọi là “ những chuyện không muốn viết ”. Chưa khi nào cái vặt vãnh hàng ngày lại có một sức mạnh ghê gớm như trong sáng tác của Nam Cao. Chỉ có tiếng con khóc, tiếng vợ gắt gỏng cũng đủ sức lôi tuột văn sĩ Điền đang nhởn nhơ trên chín tầng mây với ánh trăng giống như “ cái vú mịn tròn đầy ” xuống mặt đất với biết bao cực khổ lầm than ( Giăng sáng ). Miếng cơm, manh áo hàng ngày cùng với những xích mích vặt vãnh, những ghen tuông vớ vẩn, những đố kị nhỏ nhen cũng dư thừa sức mạnh khống chế, nhốt chung thân mấy anh giáo khổ trường tư trong cái ao tù ngột ngạt của những kiếp Sống mòn. Cả lý tưởng nhân đạo cao quý, cả tham vọng thẩm mỹ và nghệ thuật chân chính đều có rủi ro tiềm ẩn chết mòn trước sự tiến công kinh khủng, dai dẳng và tàn tệ của cái đói ( Đời thừa ). v.v … Từ những chuyện vụ vặt đời thường, Nam Cao đã thực sự động chạm đến yếu tố có đặc thù nhân bản, đã đặt ra những yếu tố thâm thúy về đời sống, về thân phận của con người, về yếu tố tái tạo xã hội, về tương lai của dân tộc bản địa và quả đât. Bi kịch của đời thường, của những cái vặt vãnh hàng ngày, qua ngòi bút đầy kĩ năng của Nam Cao đã trở thành những thảm kịch vĩnh cửu .Nam Cao là nhà văn của chủ nghĩa hiện thực tâm lý. Điều đó có quan hệ mật thiết tới ý niệm về con người của ông. Nam Cao viết trong Sống mòn : “ Sống tức là cảm xúc và tư tưởng. Sống cũng là hành vi nữa, nhưng hành vi chỉ là phần phụ : có cảm xúc, có tư tưởng mới sinh ra hành vi ”. Một ý niệm về con người như vậy đã chi phối thủ pháp chủ nghĩa hiện thực tâm lý của Nam Cao. Sự chú ý quan tâm đặc biệt quan trọng tới quốc tế bên trong của con người đã liên tục chế ước hứng thú nghệ thuật và thẩm mỹ ngày càng tăng của nhà văn so với đặc thù nhiều dự tính của đậm chất ngầu con người, động cơ nội tại của hành vi nhân vật và quan hệ phức tạp của nó với hiện thực xung quanh. Đối với Nam Cao, cái quan trong hơn cả trong trách nhiệm phản ánh chân thực đời sống là cái chân thực của tư tưởng, của nội tâm nhân vật. Xét tới cùng, cái quan trọng nhất trong tác phẩm không phải là bản thân sự kiện, biến cố tự thân mà là con người trước sự kiện, biến cố. Vì vậy, trong sáng tác của Nam Cao, hứng thú của những chi tiết cụ thể tâm ý thường thay thế sửa chữa cho hứng thú của chính bản thân những sự kiện, biến cố. Như vậy, nguyên tắc những sự kiện, biến cố, diễn biến chỉ giữ vai trò “ khiêu khích ” những nhân vật, để cho nhân vật thể hiện những nét tâm ý, tính cách của mình. Cho nên, trong Mua nhà, Nam Cao không tập trung chuyên sâu miêu tả vấn đề mua được cái nhà gỗ rẻ mà tập trung chuyên sâu xoáy sâu vào những tâm lý, dằn vặt, những ân hận, dày vò của nhân vật người kể chuyện về thực trạng “ niềm hạnh phúc chỉ là một cái chăn quá hẹp. Người này co thì người kia bị hở ”. Đời thừa cũng không hướng vào việc miêu tả nỗi khổ áo cơm mà tập trung chuyên sâu biểu lộ phản ứng tâm ý của con người trước gánh nặng áo cơm làm mai một kĩ năng và xói mòn nhân cách. Cho nên, trước khi bán một con chó, lão Hạc phải trải qua biết bao do dự, day dứt, dằn vặt và khi buộc phải bán nó thì lão vô cùng ân hận, tột cùng đau đớn, tuổi già mà khóc hu hu như con nít. Chí Phèo, con quỷ dữ của làng Vũ Đại, ăn trong lúc say, ngủ trong lúc say, đập đầu rạch mặt, chửi bới, dọa nạt trong lúc say, như thể con vật sống trong vô thức, vậy mà sau lần gặp Thị Nở ở bờ sông, cứ “ vẩn vơ nghĩ mãi ”. Còn Thị Nở, người đàn bà vô tâm có cái tật đùng một cái muốn ngủ không sao chữa được, về nhà lên giường muốn ngủ hẳn hoi mà vẫn không sao ngủ nổi, thị cứ “ lăn ra lăn vào ”. v.v … Nam Cao chẳng những miêu tả sinh động những chi tiết cụ thể, những bộc lộ tâm ý li ti nhất mà còn theo dõi, nghiên cứu và phân tích quy trình tích tụ của chúng dẫn tới sự phát sinh những phẩm chất mới trong tâm hồn con người. Không chỉ dừng lại ở những khoảnh khắc, Nam Cao đã miêu tả thành công xuất sắc những quy trình tâm ý của nhân vật. Ngòi bút của ông tỏ ra có biệt tài trong khi miêu tả những trạng thái tâm ý phức tạp, những hiện tượng kỳ lạ lưỡng tính dở say, dở tỉnh, dở khóc, dở cười, mấp mé ranh giới giữa thiện với ác, giữa hiền với dữ, giữa con người với con vật … Nam Cao đã khắc phục được tính phiến diện, đơn thuần trong việc miêu tả tâm ý nhân vật. Qua ngòi bút của ông, tâm ý con người được bộc lộ một cách đa dạng và phong phú phong phú với nhiều sắc thái phức tạp .Trong sáng tác của Nam Cao, tâm hồn con người là sân khấu thảm kịch và bi hài kịch của những xung đột tư tưởng, sáng tạo độc đáo. Thi pháp chủ nghĩa hiện thực tâm lý của Nam Cao thích ứng với việc nghiên cứu và điều tra, nghiên cứu và phân tích và tò mò bằng thẩm mỹ và nghệ thuật tâm ý của nhân vật hơn là việc nghiên cứu và phân tích và miêu tả những biến cố, xung độ đích thực của chính bản thân đời sống xã hội. Đối với Nam Cao, sự nghiên cứu và phân tích tâm ý hầu hết là điều kiện kèm theo cơ bản nhất của việc biểu lộ con người theo giải pháp hiện thực có chiều sâu của ông. Nam Cao đã lấy quốc tế nội tâm nhân vật làm đối tượng người dùng chính của sự miêu tả. Ông đã hướng ngòi bút của mình vào việc khám phácon người trong con người miêu tả và nghiên cứu và phân tích mọi chiều sâu, mọi chuyển biến trong quốc tế tâm hồn của nhân vật. Chính thế cho nên mà so với ông, việc miêu tả ngoại hình chỉ có ý nghĩa khi nó nhằm mục đích biểu lộ và làm nổi rõ bộ mặt niềm tin của nhân vật. Những cảnh vạn vật thiên nhiên cũng chỉ có nguyên do sống sót khi nó gắn liền với tâm trạng của con người. Giữa những bức tranh cảnh sắc thoáng nhìn tưởng chỉ thuần tuý những cảnh vật vạn vật thiên nhiên, nhà văn đã khôn khéo treo lên những mảnh tâm hồn của nhân vật .
Nam Cao mong muốn khai thác những vấn đề của cuộc sống không phải ở bề rộng mà là ở bề sâu. Thoát khỏi cách nói chút ít về tất cả, ông đã tập trung bút lực vào việc miêu tả nội tâm của nhân vật. Nhà hiện thực chủ nghĩa Nam Cao đã mở rộng việc phản ánh hiện thực bằng cách khai thác sâu sắc thế giới tâm hồn của con người. Qua ngòi bút ông, thế giới bên trong của con người, kể cả những “con người bé nhỏ”, thậm chí cả những kẻ khốn khổ tủi nhục nhất như Chí Phèo và Thị Nở cũng là cả một vũ trụ bao la! Đối với Nam Cao, việc phân tích tâm lý nhân vật không tách rời việc phân tích cuộc sống xã hội nói chung. Thông qua việc miêu tả, phân tích tâm lý để thể hiện những mâu thuẫn, xung đột xã hội, Nam Cao đã mở ra một khuynh hướng phân tích mới cho phương pháp hiện thực chủ nghĩa trong văn học Việt Nam. Có thể nói, cảm hứng phân tích phê phán thấm nhuần trong toàn bộ sáng tác của Nam Cao. Nó là một đặc điểm nổi bật, trở thành “linh hồn”, “cốt tuỷ” chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao. Cái gốc, nền tảng vững chắc của chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao là chủ nghĩa nhân đạo. Trong truyện ngắn Đời thừa, Nam Cao khẳng định: “Một tác phẩm thật giá trị, phải vượt lên bên trên tất cả bờ cõi và giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho cả đời người. Nó phải chứa đựng một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn, vừa phấn khởi. Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình… Nó làm cho người gần người hơn”. Như vậy, trong quan niệm của Nam Cao, chủ nghĩa nhân đạo được đặt ra, như một yêu cầu tất yếu đối với những tác phẩm “thật có giá trị”.
Trong mỗi trang văn của Nam Cao đều bộc lộ tấm lòng của một con người đau đời và thương đời da diết. Nam Cao yêu thương những con người bị cuộc đời đày đọa. Xã hội cũ đã làm cho ông đau xót khi mà đa số những nhân vật của ông bị đẩy vào cảnh khốn cùng, không đạt được gì trong cuộc đời, không có đủ điều kiện để phát huy những khả năng tiềm tàng ưu việt của mình.
Nam Cao là nhà văn của những người nông dân nghèo khó và xấu số, nhà văn của những người khốn khổ, tủi nhục nhất trong xã hội thực dân phong kiến. Trái tim nhân đạo và cái nhìn tinh tế của ông đã đồng cảm những thực trạng thiếu nhân tính làm cho con người bị tha hóa. Viết về những con người dưới đáy của xã hội, Nam Cao đã thể hiện sự cảm thông lạ lùng của một trái tim nhân đạo lớn. Thế giới, cuộc sống con người, mối quan hệ giữa những con người được nhìn nhận bằng những con mắt của chính họ. Nhà văn, trong những nhìn nhận và nhận xét, đã xuất phát từ quyền lợi và nhu yếu của chính những con người cùng khổ nhất, không có quyền, bị xã hội áp bức, chà đạp xuống tận bùn đen. Nam Cao đã bảo vệ, bênh vực, minh oan, “ chiêu tuyết ” cho những con người thấp cổ bé họng, bị cuộc sống xua đuổi, hắt hủi, khinh bỉ một cách bất công. Với trái tim đầy yêu thương của mình, Nam Cao vẫn tin rằng trong tâm hồn của những người không còn được là người, những con người hình thức bề ngoài được miêu tả như những con vật vẫn còn nhân tính, vẫn còn những khát khao nhân bản. Ông nhận ra đằng sau những bộ mặt xấu xí đến “ ma chê quỷ hờn ” của Thị Nở ( Chí Phèo ) của mụ Lợi ( Lang Rận ) của Nhi ( Nửa đêm ). v.v … vẫn là một con người, một tâm tính người thật sự, cũng khao khát yêu thương. Và khi được ngọn lửa tình yêu sưởi ấm, những tâm hồn tưởng chừng đã cằn cỗi, khô héo ấy cũng ánh lên những vẻ đẹp với những bồn chồn, vui mừng sung sướng, cũng lườm, nguýt, âu yếm, cũng nhát gan, làm duyên theo phong thái riêng của họ. Thậm chí, trong đáy sâu tâm hồn đen tối của một kẻ cục súc, u mê như Chí Phèo – một kẻ đã bị cuộc sống tàn phá, huỷ hoại từ nhân hình đến nhân tính – nhà văn vẫn nhìn thấy những rung động thật sự của tình yêu của niềm khao khát muốn trở lại làm người lương thiện. Có thể nói, cùng với việc lên án nóng bức những thành kiến, định kiến tồi tệ, những sự nhục mạ danh dự và phẩm giá con người, chính việc phát hiện ra cái phần con người còn sót lại trong một kẻ lưu manh trân trọng những khao khát nhân bản và miêu tả những rung động trong sáng của những tâm hồn tưởng chừng đã bị cuộc sống làm cho cằn cỗi, u mê đã làm cho Nam Cao trở thành một trong số những nhà văn nhân đạo lớn nhất trong nền văn học văn minh Nước Ta .Nam Cao là nhà văn của những người tri thức nghèo, của những kiếp “ Sống mòn ” có hoài bão, có tận tâm, kĩ năng, muốn vươn lên cao nhưng lại bị chuyện áo cơm ghì sát đất. Nếu như mỗi tác phẩm viết về đề tài người nông dân của Nam Cao đều là sự trả ơn, gửi gắm ân tình với người nghèo nàn thì mỗi trang viết về đề tài người tri thức đều tiềm ẩn tâm sự, nỗi đau và niềm khát khao cháy bỏng của chính nhà văn .Nam Cao giống với Xuân Diệu, Thạch Lam ở chỗ đã thức tỉnh thâm thúy về ý thức cá thể, về sự sống sót có ý nghĩa về ý thức cá thể trên đời. Họ rất là nhạy cảm với những kiếp sống nhỏ bé, cơ cực, sống mòn mỏi, lắt lay, quẩn quanh, bế tắc. Những con người không hề biết sống làm vui, không khi nào biết đến ánh sáng và niềm hạnh phúc. Đến trong tham vọng mà vẫn cứ quẩn quanh không biết mơ ước gì hơn một chuyến tàu đêm vụt đi qua cái phố huyện nghèo ( Thạch Lam – Hai đứa trẻ ). Xuân Diệu cũng không sao chịu nổi “ nỗi vắng vẻ của cái ao đời phẳng phiu ” ( Tỏa nhị kiều ) và khao khát : “ Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối / Còn hơn le lói suốt trăm năm ” ( Giục giã ). Nhưng có lẽ rằng, không ai trong số họ lại đau đớn khôn nguôi, phẫn uất cao độ như Nam Cao trước thực trạng con người không sao thoát khỏi thực trạng sống mòn. Trước cách mạng, không có nhà văn nào có cách nhìn thâm thúy, có tầm triết lý, tổng hợp khái quát cao về thực trạng chết mòn của con người như nhà văn lớn Nam Cao. Mỗi nhân vật của ông là một kiểu đời thừa, một lối sống mòn, một cách chết mòn. Một đời sống vô lý, vô ích, không có ý nghĩa, “ chết mà chưa làm gì cả ”, “ chết trong lúc sống ”, “ chết mà chưa sống ”. Nam Cao không gật đầu sự sống của con người chỉ là sự sống sót sinh học. Ông coi đó không phải là đời sống xứng danh của con người : “ Có mê hoặc gì cái lối sống co quắp vào mình, cái lối sống quá ư loài vật, chẳng còn biết một việc gì ngoài cái việc kiếm thức ăn đổ vào dạ dày ? ”. Cuộc sống xứng danh với thương hiệu cao quý của con người, theo ý niệm của Nam Cao, là phải có đời sống ý thức cao đẹp, sống với rất đầy đủ giá trị của sự sống. Xuất phát từ tư tưởng cao sâu đó, Nam Cao đã đồng cảm thâm thúy và đau đớn vô hạn trước thảm kịch của những con người muốn sống có ý nghĩa bằng sự góp sức của mình mà rốt cuộc phải sống như một kẻ vô ích, một “ người thừa ”. “ Còn gì đau đớn hơn cho một kẻ vẫn khao khát làm một cái gì mà nâng cao giá trị đời sống của mình, mà kết cục chẳng làm được cái gì, chỉ những lo cơm áo mà đủ mệt ? ” ( Đời thừa ). Qua những nhân vật tri thức tận tâm của mình, những Điền, những Hộ, những Thứ …, Nam Cao biểu lộ niềm khao khát, một lẽ sống lớn, khao khát một đời sống thâm thúy mãnh liệt, có ích và có ý nghĩa. Hộ trong Đời thừa hằng tâm niệm : “ Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thoả mãn lòng ích kỉ. Kẻ mạnh chính là kẻ giúp sức kẻ khác trên đôi vai của mình ” và mơ ước viết được “ một tác phẩm thực sự có giá trị ( … ) làm cho người gần người hơn ”. Thứ trong Sống mòn đã từng “ thích làm một việc gì có ảnh hưởng tác động đến xã hội ngay ” và mong ước đem “ những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình ”. Hơn một lần Thứ mơ ước : “ Mình cũng là một vĩ nhân, một anh hùng, vượt lên trên sự tầm thường để chỉ nghĩ đến một cái gì vĩ đại thôi. Y nghĩ đến những phương kế để xoay ngược lại, đồng thời xếp đặt cho người với người ổn thoả hơn ”. Những con người mang tham vọng lớn ấy khi chạm trán với cuộc sống đều nếm trải đắng cay, đau đớn, đều lâm vào thực trạng “ sống mòn ”. Nhưng dẫu bị “ áo cơm ghì sát đất ”, tuy “ sống mòn ” nhưng họ chưa trọn vẹn hết sạch hết niềm tin, niềm hy vọng, vẫn khao khát được sống, được góp sức, được tăng trưởng ; vẫn khao khát mỗi cá thể được tăng trưởng “ đến tận độ ” để góp vào “ việc làm văn minh chung ” của loài người. Cao cả và đẹp tươi biết bao lý tưởng nhân văn của Nam Cao được gửi gắm qua những dòng suy ngẫm của nhân vật Thứ về sự sống : “ Thứ vẫn không thể nào chịu được rằng sống chỉ là làm thế nào cho mình và vợ con mình có cơm ăn, áo mặc thôi. Sống là để làm một cái gì cao đẹp hơn nhiều, cao quý hơn nhiều. Mỗi người sống phải làm thế nào cho tăng trưởng đến tận độ những năng lực của loài người tiềm ẩn ở trong mình. Phải gom góp công sức của con người của mình vào việc làm tân tiến chung. Mỗi người chết đi, phải để lại một chút ít gì cho trái đất ” .Như vậy, trong ý niệm của Nam Cao, ý thức cá thể, sự sống sót có ý nghĩa của mỗi cá thể trên đời đâu chỉ một chiều là tranh thủ từng giây, từng phút để tận thưởng những khoảnh khắc đang có cho “ chếnh choáng mùi thơm ”, cho “ đã đầy ánh sáng ”, cho “ no nê thanh sắc của thời tươi ” ( Xuân Diệu ) .Nam Cao yên cầu để cho mỗi cá thể được tăng trưởng đến tận độ với một ý thức đầy nghĩa vụ và trách nhiệm và trong mối quan hệ mật thiết với sự tăng trưởng chung của xã hội loài người. Tư tưởng nhân văn mới lạ và thâm thúy đó chưa từng có trong nền văn học văn minh Nước Ta trước cách mạng. Đó là một tư tưởng lớn vượt ra ngoài cả thời đại Nam Cao .Bài mẫu 5
Thuyết minh về nhà văn Nam Cao hay nhất
Nam Cao (1915 – 1951) là một trong số những nhà văn lớn nhất của nền văn xuôi hiện đại Việt Nam. Sáng tác của ông đã vượt qua những thử thách khắc nghiệt của thời gian, càng thử thách lại càng ngời sáng. Thời gian càng lùi xa, những tác phẩm của ông càng bộc lộ ý nghĩa hiện thực sâu sắc, tư tưởng nhân đạo cao cả và vẻ đẹp nghệ thuật điêu luyện, độc đáo.
Nam Cao là nhà văn lớn nhất của trào lưu văn học hiện thực phê phán 1930 -1945. Trong số các nhà văn hiện thực, ông là cây bút có ý thức sâu sắc nhất về quan điểm nghệ thuật của mình. Ông phê phán khá toàn diện và triệt để tính chất thoát ly, tiêu cực của văn chương lãng mạn đương thời, coi đó là thứ “ánh trăng lừa dối”, đồng thời yêu cầu nghệ thuật chân chính phải trở về với đời sống, phải nhìn thẳng vào sự thật, nói lên được nỗi thống khổ của hàng triệu nhân dân lao động lầm than (Giăng sáng).
Xuất hiện trên văn đàn khi trào lưu hiện thực chủ nghĩa đã đạt được nhiều thành tựu xuất sắc, Nam Cao ý thức thâm thúy rằng : “ Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và phát minh sáng tạo những cái gì chưa có ” ( Đời thừa ). Và Nam Cao đã thực sự tìm được cho mình một hướng đi riêng trong việc tiếp cận và phản ánh hiện thực. Nếu như Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố – những nhà văn hiện thực xuất sắc thời kỳ Mặt trận dân chủ ( 1936 – 1939 ) đều tập trung chuyên sâu phản ánh trực tiếp những xích míc, xung đột xã hội thì sáng tác của Nam Cao – đại biểu xuất sắc ưu tú nhất của trào lưu hiện thực chặng đường ở đầu cuối ( 1940 – 1945 ), trừ truyện ngắn Chí Phèo ( mà theo tôi là dư âm còn sót lại của thời kỳ 1936 – 1939 ) trực tiếp đề cập tới xung đột giai cấp, còn những tác phẩm khác đều tập trung chuyên sâu biểu lộ xung đột trong quốc tế nội tâm của nhân vật. Hoàn cảnh lịch sử vẻ vang lúc bấy giờ không tạo điều kiện kèm theo cho Nam Cao đi thẳng vào những yếu tố cấp bách nhất của xã hội, không trực tiếp miêu tả những sự kiện có ý nghĩa xã hội lịch sử dân tộc to lớn. Nhiều tác phẩm của ông được dệt lên bằng toàn những “ cái hàng ngày ” đa phần tương quan đến đời sống riêng tư của những nhân vật, những sự kiện vặt vãnh, nhỏ nhoi, tủn mủn mà nhà văn gọi là “ những chuyện không muốn viết ”. Chưa khi nào cái vặt vãnh hàng ngày lại có một sức mạnh ghê gớm như trong sáng tác của Nam Cao. Chỉ có tiếng con khóc, tiếng vợ gắt gỏng cũng đủ sức lôi tuột văn sĩ Điền đang nhởn nhơ trên chín tầng mây với ánh trăng giống như “ cái vú mịn tròn đầy ” xuống mặt đất với biết bao cực khổ lầm than ( Giăng sáng ). Miếng cơm, manh áo hàng ngày cùng với những xích mích vặt vãnh, những ghen tuông vớ vẩn, những đố kị nhỏ nhen cũng dư thừa sức mạnh khống chế, giam giữ chung thân mấy anh giáo khổ trường tư trong cái ao tù ngột ngạt của những kiếp Sống mòn. Cả lý tưởng nhân đạo cao quý, cả tham vọng thẩm mỹ và nghệ thuật chân chính đều có rủi ro tiềm ẩn chết mòn trước sự tiến công kinh khủng, dai dẳng và tàn khốc của cái đói ( Đời thừa ). v.v … Từ những chuyện vụ vặt đời thường, Nam Cao đã thực sự động chạm đến yếu tố có đặc thù nhân bản, đã đặt ra những yếu tố thâm thúy về đời sống, về thân phận của con người, về yếu tố tái tạo xã hội, về tương lai của dân tộc bản địa và quả đât. Bi kịch của đời thường, của những cái vặt vãnh hàng ngày, qua ngòi bút đầy năng lực của Nam Cao đã trở thành những thảm kịch vĩnh cửu .Nam Cao là nhà văn của chủ nghĩa hiện thực tâm lý. Điều đó có quan hệ mật thiết tới ý niệm về con người của ông. Nam Cao viết trong Sống mòn : “ Sống tức là cảm xúc và tư tưởng. Sống cũng là hành vi nữa, nhưng hành vi chỉ là phần phụ : có cảm xúc, có tư tưởng mới sinh ra hành vi ”. Một ý niệm về con người như vậy đã chi phối thủ pháp chủ nghĩa hiện thực tâm lý của Nam Cao. Sự quan tâm đặc biệt quan trọng tới quốc tế bên trong của con người đã tiếp tục chế ước hứng thú nghệ thuật và thẩm mỹ ngày càng tăng của nhà văn so với đặc thù nhiều dự tính của đậm chất ngầu con người, động cơ nội tại của hành vi nhân vật và quan hệ phức tạp của nó với hiện thực xung quanh .Đối với Nam Cao, cái quan trong hơn cả trong trách nhiệm phản ánh chân thực đời sống là cái chân thực của tư tưởng, của nội tâm nhân vật. Xét tới cùng, cái quan trọng nhất trong tác phẩm không phải là bản thân sự kiện, biến cố tự thân mà là con người trước sự kiện, biến cố. Vì vậy, trong sáng tác của Nam Cao, hứng thú của những cụ thể tâm ý thường thay thế sửa chữa cho hứng thú của chính bản thân những sự kiện, biến cố. Như vậy, nguyên tắc những sự kiện, biến cố, diễn biến chỉ giữ vai trò “ khiêu khích ” những nhân vật, để cho nhân vật thể hiện những nét tâm ý, tính cách của mình. Cho nên, trong Mua nhà, Nam Cao không tập trung chuyên sâu miêu tả vấn đề mua được cái nhà gỗ rẻ mà tập trung chuyên sâu xoáy sâu vào những tâm lý, dằn vặt, những ân hận, dày vò của nhân vật người kể chuyện về thực trạng “ niềm hạnh phúc chỉ là một cái chăn quá hẹp. Người này co thì người kia bị hở ”. Đời thừa cũng không hướng vào việc miêu tả nỗi khổ áo cơm mà tập trung chuyên sâu bộc lộ phản ứng tâm ý của con người trước gánh nặng áo cơm làm mai một năng lực và xói mòn nhân cách. Cho nên, trước khi bán một con chó, lão Hạc phải trải qua biết bao do dự, day dứt, dằn vặt và khi buộc phải bán nó thì lão vô cùng ân hận, tột cùng đau đớn, tuổi già mà khóc hu hu như con nít. Chí Phèo, con quỷ dữ của làng Vũ Đại, ăn trong lúc say, ngủ trong lúc say, đập đầu rạch mặt, chửi bới, dọa nạt trong lúc say, như thể con vật sống trong vô thức, vậy mà sau lần gặp Thị Nở ở bờ sông, cứ “ vẩn vơ nghĩ mãi ”. Còn Thị Nở, người đàn bà vô tâm có cái tật đùng một cái muốn ngủ không sao chữa được, về nhà lên giường muốn ngủ hẳn hoi mà vẫn không sao ngủ nổi, thị cứ “ lăn ra lăn vào ”. v.v … Nam Cao chẳng những miêu tả sinh động những cụ thể, những biểu lộ tâm ý li ti nhất mà còn theo dõi, nghiên cứu và phân tích quy trình tích tụ của chúng dẫn tới sự phát sinh những phẩm chất mới trong tâm hồn con người. Không chỉ dừng lại ở những khoảnh khắc, Nam Cao đã miêu tả thành công xuất sắc những quy trình tâm ý của nhân vật. Ngòi bút của ông tỏ ra có biệt tài trong khi miêu tả những trạng thái tâm ý phức tạp, những hiện tượng kỳ lạ lưỡng tính dở say, dở tỉnh, dở khóc, dở cười, mấp mé ranh giới giữa thiện với ác, giữa hiền với dữ, giữa con người với con vật … Nam Cao đã khắc phục được tính phiến diện, đơn thuần trong việc miêu tả tâm ý nhân vật. Qua ngòi bút của ông, tâm ý con người được biểu lộ một cách nhiều mẫu mã phong phú với nhiều sắc thái phức tạp .Trong sáng tác của Nam Cao, tâm hồn con người là sân khấu thảm kịch và bi hài kịch của những xung đột tư tưởng, sáng tạo độc đáo. Thi pháp chủ nghĩa hiện thực tâm lý của Nam Cao thích ứng với việc nghiên cứu và điều tra, nghiên cứu và phân tích và mày mò bằng nghệ thuật và thẩm mỹ tâm ý của nhân vật hơn là việc nghiên cứu và phân tích và miêu tả những biến cố, xung độ đích thực của chính bản thân đời sống xã hội. Đối với Nam Cao, sự nghiên cứu và phân tích tâm ý phần nhiều là điều kiện kèm theo cơ bản nhất của việc bộc lộ con người theo giải pháp hiện thực có chiều sâu của ông. Nam Cao đã lấy quốc tế nội tâm nhân vật làm đối tượng người dùng chính của sự miêu tả. Ông đã hướng ngòi bút của mình vào việc mày mò con người trong con người miêu tả và nghiên cứu và phân tích mọi chiều sâu, mọi chuyển biến trong quốc tế tâm hồn của nhân vật. Chính vì thế mà so với ông, việc miêu tả ngoại hình chỉ có ý nghĩa khi nó nhằm mục đích bộc lộ và làm nổi rõ bộ mặt niềm tin của nhân vật. Những cảnh vạn vật thiên nhiên cũng chỉ có nguyên do sống sót khi nó gắn liền với tâm trạng của con người. Giữa những bức tranh cảnh sắc thoáng nhìn tưởng chỉ thuần tuý những cảnh vật vạn vật thiên nhiên, nhà văn đã khôn khéo treo lên những mảnh tâm hồn của nhân vật .Nam Cao mong ước khai thác những yếu tố của đời sống không phải ở bề rộng mà là ở bề sâu. Thoát khỏi cách nói chút ít về toàn bộ, ông đã tập trung chuyên sâu bút lực vào việc miêu tả nội tâm của nhân vật. Nhà hiện thực chủ nghĩa Nam Cao đã lan rộng ra việc phản ánh hiện thực bằng cách khai thác thâm thúy quốc tế tâm hồn của con người. Qua ngòi bút ông, quốc tế bên trong của con người, kể cả những “ con người nhỏ bé ”, thậm chí còn cả những kẻ khốn khổ tủi nhục nhất như Chí Phèo và Thị Nở cũng là cả một ngoài hành tinh bát ngát ! Đối với Nam Cao, việc nghiên cứu và phân tích tâm ý nhân vật không tách rời việc nghiên cứu và phân tích đời sống xã hội nói chung. Thông qua việc miêu tả, nghiên cứu và phân tích tâm ý để bộc lộ những xích míc, xung đột xã hội, Nam Cao đã mở ra một khuynh hướng nghiên cứu và phân tích mới cho giải pháp hiện thực chủ nghĩa trong văn học Nước Ta. Có thể nói, cảm hứng nghiên cứu và phân tích phê phán thấm nhuần trong hàng loạt sáng tác của Nam Cao. Nó là một đặc thù điển hình nổi bật, trở thành “ linh hồn ”, “ cốt tuỷ ” chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao .Cái gốc, nền tảng vững chãi của chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao là chủ nghĩa nhân đạo. Trong truyện ngắn Đời thừa, Nam Cao chứng minh và khẳng định : “ Một tác phẩm thật giá trị, phải vượt lên bên trên toàn bộ bờ cõi và số lượng giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho cả đời người. Nó phải tiềm ẩn một cái gì lớn lao, can đảm và mạnh mẽ, vừa đau đớn, vừa phấn khởi. Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình … Nó làm cho người gần người hơn ”. Như vậy, trong ý niệm của Nam Cao, chủ nghĩa nhân đạo được đặt ra, như một nhu yếu tất yếu so với những tác phẩm “ thật có giá trị ” .Trong mỗi trang văn của Nam Cao đều thể hiện tấm lòng của một con người đau đời và thương đời da diết. Nam Cao yêu thương những con người bị cuộc sống đày đọa. Xã hội cũ đã làm cho ông đau xót khi mà đa phần những nhân vật của ông bị đẩy vào cảnh khốn cùng, không đạt được gì trong cuộc sống, không có đủ điều kiện kèm theo để phát huy những năng lực tiềm tàng ưu việt của mình .Nam Cao là nhà văn của những người nông dân nghèo khó và xấu số, nhà văn của những người khốn khổ, tủi nhục nhất trong xã hội thực dân phong kiến. Trái tim nhân đạo và cái nhìn tinh tế của ông đã đồng cảm những thực trạng thiếu nhân tính làm cho con người bị tha hóa. Viết về những con người dưới đáy của xã hội, Nam Cao đã thể hiện sự cảm thông lạ lùng của một trái tim nhân đạo lớn. Thế giới, cuộc sống con người, mối quan hệ giữa những con người được nhìn nhận bằng những con mắt của chính họ. Nhà văn, trong những nhìn nhận và nhận xét, đã xuất phát từ quyền lợi và nhu yếu của chính những con người cùng khổ nhất, không có quyền, bị xã hội áp bức, chà đạp xuống tận bùn đen. Nam Cao đã bảo vệ, bênh vực, minh oan, “ chiêu tuyết ” cho những con người thấp cổ bé họng, bị cuộc sống xua đuổi, hắt hủi, khinh bỉ một cách bất công. Với trái tim đầy yêu thương của mình, Nam Cao vẫn tin rằng trong tâm hồn của những người không còn được là người, những con người hình thức bề ngoài được miêu tả như những con vật vẫn còn nhân tính, vẫn còn những khát khao nhân bản. Ông nhận ra đằng sau những bộ mặt xấu xí đến “ ma chê quỷ hờn ” của Thị Nở ( Chí Phèo ) của mụ Lợi ( Lang Rận ) của Nhi ( Nửa đêm ). v.v … vẫn là một con người, một tâm tính người thật sự, cũng khao khát yêu thương. Và khi được ngọn lửa tình yêu sưởi ấm, những tâm hồn tưởng chừng đã cằn cỗi, khô héo ấy cũng ánh lên những vẻ đẹp với những bồn chồn, vui mừng sung sướng, cũng lườm, nguýt, âu yếm, cũng nhát gan, làm duyên theo phong thái riêng của họ. Thậm chí, trong đáy sâu tâm hồn đen tối của một kẻ cục súc, u mê như Chí Phèo – một kẻ đã bị cuộc sống tàn phá, huỷ hoại từ nhân hình đến nhân tính – nhà văn vẫn nhìn thấy những rung động thật sự của tình yêu của niềm khao khát muốn trở lại làm người lương thiện. Có thể nói, cùng với việc lên án nóng bức những thành kiến, định kiến tồi tệ, những sự nhục mạ danh dự và phẩm giá con người, chính việc phát hiện ra cái phần con người còn sót lại trong một kẻ lưu manh trân trọng những khao khát nhân bản và miêu tả những rung động trong sáng của những tâm hồn tưởng chừng đã bị cuộc sống làm cho cằn cỗi, u mê đã làm cho Nam Cao trở thành một trong số những nhà văn nhân đạo lớn nhất trong nền văn học văn minh Nước Ta .Nam Cao là nhà văn của những người tri thức nghèo, của những kiếp “ Sống mòn ” có hoài bão, có tận tâm, năng lực, muốn vươn lên cao nhưng lại bị chuyện áo cơm ghì sát đất. Nếu như mỗi tác phẩm viết về đề tài người nông dân của Nam Cao đều là sự trả ơn, gửi gắm ân tình với người nghèo nàn thì mỗi trang viết về đề tài người tri thức đều tiềm ẩn tâm sự, nỗi đau và niềm khát khao cháy bỏng của chính nhà văn .Nam Cao giống với Xuân Diệu, Thạch Lam ở chỗ đã thức tỉnh thâm thúy về ý thức cá thể, về sự sống sót có ý nghĩa về ý thức cá thể trên đời. Họ rất là nhạy cảm với những kiếp sống nhỏ bé, cơ cực, sống mòn mỏi, lắt lay, quẩn quanh, bế tắc. Những con người không hề biết sống làm vui, không khi nào biết đến ánh sáng và niềm hạnh phúc. Đến trong tham vọng mà vẫn cứ quẩn quanh không biết mơ ước gì hơn một chuyến tàu đêm vụt đi qua cái phố huyện nghèo ( Thạch Lam – Hai đứa trẻ ). Xuân Diệu cũng không sao chịu nổi “ nỗi vắng vẻ của cái ao đời phẳng phiu ” ( Tỏa nhị kiều ) và khao khát : “ Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối / Còn hơn le lói suốt trăm năm ” ( Giục giã ). Nhưng có lẽ rằng, không ai trong số họ lại đau đớn khôn nguôi, phẫn uất cao độ như Nam Cao trước thực trạng con người không sao thoát khỏi thực trạng sống mòn. Trước cách mạng, không có nhà văn nào có cách nhìn thâm thúy, có tầm triết lý, tổng hợp khái quát cao về thực trạng chết mòn của con người như nhà văn lớn Nam Cao. Mỗi nhân vật của ông là một kiểu đời thừa, một lối sống mòn, một cách chết mòn. Một đời sống vô lý, vô ích, không có ý nghĩa, “ chết mà chưa làm gì cả ”, “ chết trong lúc sống ”, “ chết mà chưa sống ”. Nam Cao không gật đầu sự sống của con người chỉ là sự sống sót sinh học. Ông coi đó không phải là đời sống xứng danh của con người : “ Có mê hoặc gì cái lối sống co quắp vào mình, cái lối sống quá ư loài vật, chẳng còn biết một việc gì ngoài cái việc kiếm thức ăn đổ vào dạ dày ? ”. Cuộc sống xứng danh với thương hiệu cao quý của con người, theo ý niệm của Nam Cao, là phải có đời sống ý thức cao đẹp, sống với vừa đủ giá trị của sự sống. Xuất phát từ tư tưởng cao sâu đó, Nam Cao đã đồng cảm thâm thúy và đau đớn vô hạn trước thảm kịch của những con người muốn sống có ý nghĩa bằng sự góp sức của mình mà rốt cuộc phải sống như một kẻ vô ích, một “ người thừa ”. “ Còn gì đau đớn hơn cho một kẻ vẫn khao khát làm một cái gì mà nâng cao giá trị đời sống của mình, mà kết cục chẳng làm được cái gì, chỉ những lo cơm áo mà đủ mệt ? ” ( Đời thừa ) .
Qua những nhân vật trí thức tâm huyết của mình, những Điền, những Hộ, những Thứ…, Nam Cao thể hiện niềm khao khát, một lẽ sống lớn, khao khát một cuộc sống sâu sắc mãnh liệt, có ích và có ý nghĩa. Hộ trong Đời thừa hằng tâm niệm: “Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thoả mãn lòng ích kỉ. Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai của mình” và mơ ước viết được “một tác phẩm thực sự có giá trị (…) làm cho người gần người hơn”. Thứ trong Sống mòn đã từng “thích làm một việc gì có ảnh hưởng đến xã hội ngay” và mong muốn đem “những sự đổi thay lớn lao đến cho xứ sở mình”. Hơn một lần Thứ mơ ước: “Mình cũng là một vĩ nhân, một anh hùng, vượt lên trên sự tầm thường để chỉ nghĩ đến một cái gì vĩ đại thôi. Y nghĩ đến những phương kế để xoay ngược lại, đồng thời xếp đặt cho người với người ổn thoả hơn”. Những con người mang hoài bão lớn ấy khi chạm trán với cuộc đời đều nếm trải đắng cay, đau đớn, đều lâm vào tình trạng “sống mòn”. Nhưng dẫu bị “áo cơm ghì sát đất”, tuy “sống mòn” nhưng họ chưa hoàn toàn cạn kiệt hết niềm tin, niềm hi vọng, vẫn khao khát được sống, được cống hiến, được phát triển; vẫn khao khát mỗi cá nhân được phát triển “đến tận độ” để góp vào “công việc tiến bộ chung” của loài người. Cao cả và đẹp đẽ biết bao lý tưởng nhân văn của Nam Cao được gửi gắm qua những dòng suy ngẫm của nhân vật Thứ về sự sống: “Thứ vẫn không thể nào chịu được rằng sống chỉ là làm thế nào cho mình và vợ con mình có cơm ăn, áo mặc thôi. Sống là để làm một cái gì cao đẹp hơn nhiều, cao quý hơn nhiều. Mỗi người sống phải làm thế nào cho phát triển đến tận độ những khả năng của loài người chứa đựng ở trong mình. Phải gom góp sức lực của mình vào công việc tiến bộ chung. Mỗi người chết đi, phải để lại một chút gì cho nhân loại”. Như vậy, trong quan niệm của Nam Cao, ý thức cá nhân, sự tồn tại có ý nghĩa của mỗi cá nhân trên đời đâu chỉ một chiều là tranh thủ từng giây, từng phút để tận hưởng những khoảnh khắc đang có cho “chếnh choáng mùi thơm”, cho “đã đầy ánh sáng”, cho “no nê thanh sắc của thời tươi” (Xuân Diệu). Nam Cao đòi hỏi để cho mỗi cá nhân được phát triển đến tận độ với một ý thức đầy trách nhiệm và trong mối quan hệ mật thiết với sự phát triển chung của xã hội loài người. Tư tưởng nhân văn mới mẻ và sâu sắc đó chưa từng có trong nền văn học hiện đại Việt Nam trước cách mạng. Đó là một tư tưởng lớn vượt ra ngoài cả thời đại Nam Cao.
Có thể nói, tư tưởng nhân đạo thấm nhuần trong sáng tác của Nam Cao. Ông là nhà văn đống ý với khát vọng sống lương thiện và khát vọng được phát huy đến tận độ năng lực của con người. Tư tưởng nhân đạo mới lạ, đa dạng chủng loại và thâm thúy đó cho thấy nhà văn không chỉ dừng lại ở chỗ tố cáo những thế lực tàn tệ chà đạp quyền sống của con người mà còn yên cầu xã hội tạo những điều kiện kèm theo để con người được sống một đời sống thực sự có ý nghĩa .- / –
Trên đây là tuyển chọn những bài văn mẫu thuyết minh về tác giả Nam Cao hay nhất dành cho các em học sinh lớp 11 tham khảo. Mặt khác Đọc cũng muốn các em có thể tham khảo thêm văn mẫu lớp 11 chọn lọc cả năm theo đúng chương trình học để nâng cao khả năng làm văn thuyết minh của mình nhé!
Source: https://blogthuvi.com
Category: Blog