Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ? Phân tích và đánh giá sự tham gia của các nhân tố giao tiếp

1. Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?

Hoạt động tiếp xúc bằng ngôn từ là hoạt động giải trí trao đổi thông tin của con người trong xã hội, được thực thi đa phần bằng phương tiện đi lại ngôn từ. Hoạt động tiếp xúc nhằm mục đích thực thi ba mục tiêu cơ bản : nhận thức, tình cảm và hành vi .
Có hai quy trình trong hoạt động giải trí tiếp xúc bằng ngôn từ : tạo lập văn bản ( do người nói, người viết triển khai ) và lĩnh hội văn bản ( do người nghe, người đọc triển khai ). Hai hoạt động giải trí này diễn ra trong quan hệ tương tác .
Trong hoạt động giải trí tiếp xúc bằng ngôn từ, có sự tham gia và chi phối của những tác nhân tiếp xúc :
voh.com.vn-hoat-dong-giao-tiep-0
Các nhân tố giao tiếp 

2. Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ mang màu sắc văn chương

Sáng tạo và lĩnh hội những tác phẩm văn chương cũng là hoạt động giải trí tiếp xúc bằng ngôn từ. Với hai quy trình tiếp xúc : quy trình thứ nhất là tác giả ( nhà thơ, nhà văn ) sáng tác tác phẩm, thứ hai là người đọc đảm nhiệm tác phẩm .
Hoạt động văn chương luôn diễn ra trong một ngữ cảnh nhất định, có thực trạng sáng tác của tác giả và thực trạng đảm nhiệm của người đọc, với việc sử dụng ngôn từ làm vật liệu biểu lộ nội dung và mục tiêu nhất định, từ đây cũng triển khai công dụng trao đổi thông tin .
Xét về mặt công dụng thẩm mĩ, tác phẩm văn chương hướng đến những giá trị chân – thiện – mĩ. Xét về đặc tính của nghệ thuật và thẩm mỹ, nó không bộc lộ một cách trực tiếp ý tưởng sáng tạo, nhận thức, tình cảm, cảm hứng mà biểu lộ qua những hình tượng thẩm mĩ .
Trong quy trình tiếp xúc văn chương, người đọc và quy trình tiếp đón đóng vai trò quyết định hành động sự sống của tác phẩm. Vì khi nào có sự tiếp đón của người đọc khi đó tác phẩm mới thực sự có sự sống .

3. Phân tích các nhân tố trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

Ví dụ 1: Phân tích các nhân tố giao tiếp trong bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương.

Thân em vừa trắng lại vừa tròn,
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

voh.com.vn-hoat-dong-giao-tiep-1
Phác thảo chân dung nhà thơ Hồ Xuân Hương (Nguồn: Internet)

Nội dung giao tiếp: Có thể thấy, bài thơ là một sản phẩm của hoạt động giao tiếp giữa nhà thơ và người đọc. Hồ Xuân Hương đã “giao tiếp’’ với người đọc về vấn đề giá trị và thân phận của người phụ nữ trong xã hội cũ, nhằm mục đích ngợi ca, khẳng định phẩm chất đẹp đẽ, sáng trong của họ và lên án sự bất công của xã hội.

Phương tiện và cách thức giao tiếp: Nội dung và mục đích được thể hiện qua hình ảnh ẩn dụ bánh trôi nước, và hệ thống từ ngữ trong bài: trắng, tròn, thân, bảy nổi ba chìm, mặc dầu, mà em vẫn giữ tấm lòng son.

Người đọc ( nghe ) một mặt địa thế căn cứ vào chính những từ ngữ và hình ảnh trong bài, mặt khác dựa vào thực trạng tiếp xúc ( tác giả là một phụ nữ xinh đẹp, tài hoa, nhưng lận đận ) để hiểu và cảm nhận bài thơ .

Ví dụ 2: Phân tích các nhân tố giao tiếp trong bài ca dao sau:

Bây giờ mận mới hỏi đào,
Vườn hồng đã có ai vào hay chưa?
– Mận hỏi thì đào xin thưa,
Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào.

Nhân vật giao tiếp: người con trai và con gái trẻ tuổi (mận, đào)

Hoàn cảnh giao tiếp: cả hai đều chưa có người yêu. Cuộc giao tiếp diễn ra trong không gian của khu vườn quê.

Nội dung và mục đích giao tiếp: Người con trai mượn hình ảnh “ vườn hồng” để thăm dò, ngỏ ý, tỏ tình. Cô gái đáp lời đầy ẩn ý, mở lòng với chàng trai.

Phương tiện và cách thức giao tiếp: Mượn hình ảnh ẩn dụ (mận, đào, vườn hồng). Cách nói của người con trai và người con gái rất phù hợp với nội dung và mục đích của cuộc giao tiếp giữa nam nữ nông thôn trước đây. Cách nói mang màu sắc văn chương, vừa có hình ảnh, vừa khéo léo, tế nhị mà vẫn đủ rõ ràng.

—————————-

Hy vọng thông qua việc tìm hiểu hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ chương trình lớp 10, các em học sinh sẽ xác định được những cách thức giao tiếp cũng như sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng mục đích và hoàn cảnh khác nhau. 

Xem thêm:

Nghĩa của từ là gì? Tìm hiểu nghĩa của từ để vận dụng chính xác trong giao tiếp

Nét đẹp phong cách Hồ Chí Minh qua góc nhìn của tác giả Lê Anh Trà

Source: https://blogthuvi.com
Category: Blog